Ինչպես կանխատեսվում էր, իմ ապարդյուն քաղաքականության վնասակար հետևանքները գիտակցելուն պես Նիկոլ Փաշինյանը կրկին հայտնվեց Ռուսաստանում։ Սակայն այս անգամ նա այցելել է ոչ թե պաշտոնական Մոսկվա, այլ Եկատերինբուրգում կայացող «Իննոպրոմ-2026» միջազգային ցուցահանդեսը։
Ես համոզված եմ, որ այս քայլը ոչ թե պատահական է, այլ հստակ նպատակ ունի։ Նիկոլ Փաշինյանը փնտրում է ճանապարհներ՝ հայաստանյան արտադրանքը վերադարձնելու ռուսական շուկա, որտեղից այն դուրս էր մղվել իր ապարդյուն քաղաքականության հետևանքով։
Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում այն պահին, երբ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության կողմից իշխանության գրավումից հետո սպասվում էր Եվրոպայի կողմից զգալի աջակցություն։ Սակայն, ինչպես հաճախ է պատահում, իրականությունը շատ ավելի քիչ է, քան խոստումները։ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի այցը և նրա կողմից արված հայտարարությունները «ՔՊ»-ի համար ֆինանսական և տնտեսական առումով թույլ հանգստացում էին։ ԵՄ-ն աջակցում է «ՔՊ»-ին, բայց ոչ այնքան, որպեսզի լուծվեն Հայաստանի տնտեսական խնդիրները։ Նրանք օգնում են այնքան, որքան անհրաժեշտ է իշխանությունում մնալու և Արցախի կորուստի հետևանքները թաքցնելու համար։
Այս իրավիճակում ԵՄ-ի առաջնային խնդիրը դարձել է այն հարցը, թե արդյոք Նիկոլ Փաշինյանը կկարողանա ամբողջությամբ ընդհատել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ։ Սա բարդ խնդիր է, քանի որ Հայաստանի տնտեսական կախվածությունը Ռուսաստանից զգալիորեն մեծ է, քան Մոլդովայի, և մեր երկիրը ընդհանուր սահման չունի Եվրոպական Միության հետ։
ՀՀ ԱԳՆ-ն բացահայտորեն ասում է, որ այս պահին ցանկանում է պահպանել ձեռնտու տնտեսական հարաբերությունները Մոսկվայի հետ՝ միևնույն ժամանակ փորձելով որոշակի հեռանալ անվտանգության ոլորտում։ ԵՄ-ի և Ռուսաստանի միջև լարվածության ֆոնին Նիկի արևմտյան գործընկերները մոտ ապագայում կգործադրեն ավելի մեծ ճնշում՝ նրանից պահանջելով «միաժամանակ երկու աթոռներին նստելու» փորձից հրաժարվել։
ԵՄ-ի «Արևելյան գործընկերությունը» այս առումով ունի դաժան փորձ։ Մենք տեսել ենք Ուկրաինան, տեսնում ենք Մոլդովան, իսկ ավելի վաղ՝ Վրաստանը։ Այդ երկրներում Ռուսաստանի հետ կապերից բխող տնտեսական օգուտները քաղաքական ընտրության վրա որևէ դեր չեն խաղացել։ Երբ ընտրությունը տեղի է ունենում Ռուսաստանի դեմ հակառակորդների օգտին, այդ երկրների սոցիալ-տնտեսական շահերը անցնում են երկրորդ պլան։ Ինչո՞ւ։ Քանի որ այդ երկրներում իշխանության եկած ռեժիմները ունեցել են և ունեն մեկ նպատակ՝ ապահովել իրենց որպես ԵՄ և Ռուսաստանի հակասությունների, անհրաժեշտության դեպքում նաև պատերազմի «զոհ» դերակատարումը՝ ԵՄ-ի անվտանգության և բարեկեցության համար։
Այս ամենի ֆոնին հայերիս համար ավելի ու ավելի արդիական է դառնում հարցը՝ մեզ տանում են Եվրոպա՞, թե՞ Թուրքիա։ Գուցե ամենակծու քննարկման հարցն այն է, որ արդյոք հայտարարված «շարժը» դեպի Եվրոպա իրականում չի՞ թաքցնում թուրքական ծրագիրն ու Հայաստանի թյուրքացումը։
